Xandria
Van Bielefeld naar een groter publiek
Xandria ontstond in 1994 in Bielefeld, een Duitse stad die waarschijnlijk niet bij iedereen direct associaties met rock- en metalgeschiedenis oproept. Gitarist Marco Heubaum stond aan de basis van de groep. In de beginperiode was het vooral een project waarin hij experimenteerde met stevige muziek en donkere, sfeervolle klanken. Na een vroege onderbreking kreeg Xandria vanaf 1999 een nieuwe start als band.
De eerste belangrijke stap kwam met Kill the Sun, het debuutalbum uit 2003. Een jaar later volgde Ravenheart, waarmee de groep meer aandacht trok. Vooral het nummer ‘Eversleeping’ hielp daarbij. Het is een mooi voorbeeld van de kant van Xandria waarop melodie en gevoel minstens zo belangrijk zijn als de gitaren. De band wist hiermee luisteraars te bereiken die niet noodzakelijk de hele dag naar harde metal luisteren, maar wel houden van muziek met een flinke dosis drama.
Dat laatste vind ik een van de aardige eigenschappen van symfonische metal. Je kunt er met een serieuze blik naar luisteren, maar je mag er ook gewoon plezier aan beleven. Niet iedere song hoeft een diepzinnige boodschap te bevatten. Soms is het voldoende dat een refrein goed blijft hangen en dat de gitaren precies op het juiste moment losbarsten.
Een band met verschillende stemmen
Wie de geschiedenis van Xandria volgt, merkt al snel dat de bezetting behoorlijk vaak veranderde. Vooral de wisselingen achter de microfoon vallen op. Lisa Middelhauve was de zangeres tijdens de eerste grote successen. Daarna volgden onder anderen Manuela Kraller en Dianne van Giersbergen. Iedere zangeres bracht haar eigen stem en uitstraling mee.
Dat is een interessant gegeven, want bij een band als Xandria bepaalt de zangeres voor een groot deel het karakter van de muziek. Een krachtige, klassiek geschoolde stem kan een nummer bijna een operagevoel geven, terwijl een meer directe zangstijl de muziek dichter bij gewone rock brengt. De instrumenten blijven herkenbaar, maar de sfeer verandert toch.
Met Neverworld's End uit 2012 sloeg Xandria een stevige weg in, met veel power metal en grootse melodieën. Sacrificium uit 2014 bouwde daarop voort. In 2017 verscheen Theater of Dimensions, waarop Dianne van Giersbergen te horen is. Het album laat horen hoeveel ruimte de band graag neemt om nummers op te bouwen. Wie na drie minuten al naar de uitgang zoekt, kan hier beter even blijven zitten. Xandria heeft niet altijd haast.
Tegelijkertijd schuilt daarin een klein risico. Wanneer gitaren, orkestklanken, toetsen en zang allemaal om aandacht vragen, kan de muziek soms behoorlijk vol worden. Toch hoort dat ook bij de aantrekkingskracht van het genre. Een beetje overdaad mag best, zolang er onder al dat muzikale vuurwerk een goede melodie overeind blijft.
Een nieuw hoofdstuk met Ambre Vourvahis
In 2022 presenteerde Xandria een nieuwe bezetting, met zangeres Ambre Vourvahis. Het daaropvolgende album The Wonders Still Awaiting verscheen in februari 2023. Het was het eerste studioalbum met deze nieuwe formatie en liet horen dat Marco Heubaum nog altijd ideeën genoeg had. De plaat combineert de bekende symfonische aanpak met stevige metal en ruimte voor verschillende vocale stijlen.
Wat ik daar aardig aan vind, is dat Xandria niet uitsluitend probeert het verleden te herhalen. De band houdt vast aan de grote refreinen en de orkestrale aankleding, maar zoekt ook naar nieuwe accenten. Ambre Vourvahis past met haar veelzijdige stem goed bij die aanpak. Ze kan krachtig uithalen, maar hoeft niet voortdurend te bewijzen hoe hoog ze kan zingen.
In 2024 verscheen bovendien de EP Universal Tales. Daarmee bleef de groep actief terwijl het volgende grote album zich aandiende.
Eclipse: opnieuw op avontuur
Ook in 2026 heeft Xandria niet stilgezeten. Op 7 augustus verscheen Eclipse, een nieuw studioalbum dat volgens platenmaatschappij Napalm Records verschillende kanten van de band samenbrengt. Naast herkenbare metalriffs zijn er orkestrale elementen, invloeden uit de Keltische folk en donkere elektronische klanken. De plaat telt elf nummers en bouwt verder op de koers die met The Wonders Still Awaiting werd ingezet.
Die combinatie past eigenlijk goed bij de naam Xandria. De muziek lijkt geregeld afkomstig uit een wereld waarin geschiedenis, fantasie en moderne techniek moeiteloos naast elkaar bestaan. Het ene moment hoor je stevige gitaren, het volgende moment neemt een orkestachtige passage het over. Het zou me niet verbazen als sommige luisteraars tijdens zo'n album spontaan zin krijgen om een zwaard op te pakken. Al raad ik aan dat laatste vooral binnenshuis en zonder schade aan het meubilair te doen.
Een band die blijft bewegen
Xandria is voor mij vooral een voorbeeld van een band die ondanks veel personele veranderingen een herkenbare muzikale identiteit heeft behouden. Dat is niet vanzelfsprekend. Een andere zangeres kan een groep een heel nieuw gezicht geven, en bij Xandria gebeurde dat meer dan eens.
De band blijft trouw aan melodie, stevige gitaren en een flinke dosis symfonische pracht, maar probeert daar steeds iets aan toe te voegen. Soms pakt dat groots uit, soms wordt het wat druk. Dat hoort erbij. Niet iedere muzikale reis hoeft zonder omwegen te verlopen.
Wie van symfonische metal houdt, heeft met Xandria een band die voldoende albums biedt om rustig te ontdekken. Ik maakte kennis met de band met The Wonders Still Awaiting en was gelijk nieuwsgierig naar al hun voorgaande albums.
Mocht ik ooit een soundtrack nodig hebben voor een denkbeeldige tocht door een vergeten koninkrijk, dan weet ik in ieder geval waar ik moet zoeken. Xandria heeft het orkest, de gitaren en de dramatische uithalen al klaarstaan. Ik hoef alleen nog een bestemming te kiezen.