Wilco - A.M. (28-03-1995)

Wanneer ik naar A.M. van Wilco luister, hoor ik vooral een band die nog op zoek is naar een eigen identiteit. Het album verschijnt in 1995, kort nadat Uncle Tupelo uit elkaar valt. Jeff Tweedy gaat verder met een groot deel van die groep en begint Wilco. Daardoor klinkt A.M. nog stevig geworteld in alt-country en Amerikaanse rootsrock. Tegelijk merk ik dat Wilco voorzichtig probeert verder te kijken dan alleen dat genre. Het resultaat is een degelijk debuutalbum dat prettig weg luistert, maar dat mij niet constant weet te verrassen. Daarom kom ik uiteindelijk uit op een waardering van ongeveer een 6,6.

Vanaf het begin valt op hoe ontspannen het album klinkt. De productie is warm en vrij eenvoudig gehouden. Er zijn veel gitaren, lichte country-invloeden en een losse sfeer die soms doet denken aan muziek voor lange autoritten door het Amerikaanse landschap. Dat werkt regelmatig goed. De opening met “I Must Be High” heeft direct energie en laat horen dat Wilco sterke melodieën kan schrijven. Het nummer blijft makkelijk hangen zonder geforceerd commercieel te klinken.

Ook “Box Full of Letters” vind ik een van de betere momenten van het album. Het lied klinkt vrolijk en toegankelijk, maar onder de oppervlakte zit een melancholische sfeer. Dat contrast werkt goed. Jeff Tweedy laat hier al horen dat hij meer kan dan alleen simpele countryrock schrijven. Zijn manier van zingen klinkt menselijk en geloofwaardig. Hij heeft geen perfecte stem, maar juist dat ruwe randje past goed bij de muziek.

Toch merk ik tijdens het luisteren ook waarom veel mensen A.M. zien als een tussenfase in de ontwikkeling van Wilco. De band speelt vaak veilig. Veel nummers volgen vergelijkbare structuren en blijven dicht bij bekende rootsrockpatronen. Daardoor krijg ik halverwege het album soms het gevoel dat de echte spanning ontbreekt. De liedjes zijn zeker niet slecht, maar ze missen af en toe een duidelijke eigen smoel.

“Passenger Side” is voor mij een goed voorbeeld van wat het album sterk maakt. Het nummer klinkt simpel en bijna luchtig, maar heeft tegelijkertijd iets weemoedigs. De tekst voelt persoonlijk zonder zwaar te worden. Dat soort kleine emoties maken het album sympathiek. Ik begrijp goed waarom veel fans juist dit nummer nog steeds waarderen.

Aan de andere kant zijn er ook tracks die minder indruk maken. Sommige liedjes lopen in elkaar over doordat tempo, sfeer en instrumentatie erg op elkaar lijken. Daardoor blijft niet alles even goed hangen. Vooral in het tweede deel van het album merk ik dat mijn aandacht soms wat verslapt. Ik hoor vakmanschap en een prettige sfeer, maar niet veel echte hoogtepunten meer.

Wat ik wel positief vind, is dat A.M. nergens overdreven ambitieus probeert te zijn. Wilco maakt hier geen ingewikkelde kunstrock of experimentele plaat. De band kiest voor directe songs met een traditionele basis. Soms werkt dat verfrissend, zeker als ik het vergelijk met albums die koste wat kost origineel willen klinken. A.M. voelt juist vrij eerlijk en ongekunsteld aan.

Ik hoor ook duidelijk invloeden van klassieke Amerikaanse rockbands. Af en toe denk ik aan The Rolling Stones, The Replacements of oudere countryrockgroepen. Dat zorgt voor een vertrouwd geluid. Alleen mist Wilco op dit album nog een echt eigen karakter. Op latere albums zoals Being There en Yankee Hotel Foxtrot durft de band veel meer risico te nemen. Vergeleken met die platen klinkt A.M. nog vrij braaf.

Jeff Tweedy blijft ondertussen wel het grote pluspunt van het album. Zijn teksten gaan vaak over onzekerheid, relaties en kleine dagelijkse situaties. Hij schrijft zonder overdreven drama of ingewikkelde symboliek. Daardoor voelen veel nummers toegankelijk aan. Zijn zang geeft de liedjes bovendien warmte en karakter, zelfs wanneer de muziek zelf wat voorspelbaar wordt.

De Deluxe Edition laat daarnaast goed horen hoe Wilco in deze periode zoekt naar een richting. De extra demo’s en outtakes zijn interessant voor fans, maar maken ook duidelijk dat de band nog volop aan het experimenteren is met ideeën. Dat geeft het album achteraf gezien extra waarde. Ik hoor hier de basis van wat Wilco later zou worden.

Toch blijft mijn algemene gevoel gemengd. Ik luister best prettig naar A.M. en ik erger me nergens echt aan, maar ik word ook niet vaak volledig meegesleept. Het album heeft een fijne sfeer, een paar sterke nummers en een sympathieke uitstraling, maar mist voor mij nét dat beetje extra persoonlijkheid of avontuur om echt bijzonder te worden.

Uiteindelijk zie ik A.M. vooral als een degelijk en aangenaam debuut van een band die later veel grotere stappen zou zetten. De muziek klinkt warm, ontspannen en oprecht, maar tegelijkertijd ook wat voorzichtig en soms te veilig. Daardoor blijft het album voor mij hangen in de categorie “goed genoeg” zonder echt uit te groeien tot een favoriet. Een 6,6 voelt daarom als een passende waardering voor een plaat die vooral interessant is als beginpunt van het latere verhaal van Wilco.

WAARDERING: 6,6