De muziek van 16 Horsepower was moeilijk in één genre onder te brengen. De band combineerde country, folk, bluegrass, gospel, rock en oude Amerikaanse volksmuziek tot een eigen geluid. Daarbij werden instrumenten gebruikt zoals banjo, concertina, accordeon, cello en akoestische gitaar. Het resultaat klonk donker, intens en vaak mysterieus. Muziekjournalisten bedachten omschrijvingen als “gothic country”, “Southern Gothic” en “gothic americana”. Tegenwoordig wordt de groep gezien als een van de pioniers van dat genre.

Een belangrijk onderdeel van het geluid was de bijzondere stem van David Eugene Edwards. Zijn zang kon tegelijk breekbaar, dreigend en gepassioneerd klinken. De teksten gingen vaak over geloof, schuld, verlossing, verleiding, hoop en innerlijke strijd. Dat kwam deels voort uit zijn jeugd. Edwards groeide op in een streng religieuze omgeving en werd sterk beïnvloed door zijn grootvader, die predikant was. Kerkmuziek en religieuze thema’s bleven later een belangrijke inspiratiebron voor zijn werk.

De eerste uitgave van de band was de single Shametown uit 1994. Daarna volgde een titelloze EP in 1995. Het echte debuutalbum, Sackcloth 'n' Ashes, verscheen in 1996 en kreeg veel positieve reacties van critici. Het album bevatte nummers als Black Soul Choir en maakte duidelijk dat de band iets heel anders deed dan de populaire alternatieve rock van die tijd.

In 1997 verscheen Low Estate. Veel liefhebbers beschouwen dit nog steeds als een van hun sterkste platen. Producer John Parish, bekend van zijn werk met PJ Harvey, hielp mee aan het album. Daarna volgden Secret South en Folklore. Daarnaast bracht de groep livealbums en verzamelingen uit, waaronder Hoarse en Olden.

Opvallend genoeg was 16 Horsepower vaak populairder in Europa dan in de Verenigde Staten. Vooral in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland bouwde de groep een trouwe aanhang op. Hun combinatie van Amerikaanse rootsmuziek en donkere sfeer sprak veel Europese luisteraars aan. In Nederland kreeg de band veel aandacht in muziekbladen en op festivals.

Hoewel de groep artistiek succesvol was, ontstonden er na verloop van tijd spanningen tussen de leden. In 2005 viel de band uiteen. Volgens verschillende bronnen speelden politieke, spirituele en persoonlijke meningsverschillen een belangrijke rol. Ook wilde Edwards zijn religieuze overtuigingen steeds nadrukkelijker verwerken in zijn muziek.

Na het uiteenvallen richtte Edwards zich volledig op zijn nieuwe project Wovenhand, terwijl Pascal Humbert verderging met Lilium. Toch bleef de invloed van 16 Horsepower groot. Veel latere gothic-country- en americana-artiesten noemen de groep als inspiratiebron. Hun muziek wordt nog steeds gewaardeerd vanwege de combinatie van traditionele Amerikaanse muziek, religieuze symboliek en intense emotionele kracht.

Ruim twintig jaar na hun hoogtijdagen wordt 16 Horsepower nog altijd gezien als een unieke band die een geheel eigen plaats inneemt in de geschiedenis van de Amerikaanse rootsmuziek. Hun werk klinkt tijdloos, omdat het zowel eeuwenoude muzikale tradities als persoonlijke en universele thema’s samenbrengt.