Toen I Like Trains in 2006 Progress Reform uitbracht, was meteen duidelijk dat deze band uit Leeds een andere koers voer dan veel van hun tijdgenoten. Waar veel indiebands schreven over relaties, verliefdheid of het dagelijks leven, keek I Like Trains liever naar de geschiedenis. Niet naar de heldhaftige kant ervan, maar juist naar verhalen over mislukking, verlies, ambitie en menselijke fouten. Dat zou later het handelsmerk van de groep worden. Progress Reform vormde daarvan het eerste echte visitekaartje.

Officieel werd de plaat uitgebracht als een EP via het onafhankelijke label Fierce Panda Records. Toch voelt dat woord "EP" eigenlijk wat bescheiden. Met ruim een half uur muziek heeft Progress Reform eerder de omvang van een mini-album. De plaat verscheen op 26 juni 2006 en bevat zeven nummers die samen een opvallend samenhangende sfeer oproepen.

Wat direct opvalt, is het geluid van de band. De diepe baritonstem van zanger David Martin klinkt ernstig en soms bijna plechtig. Daaromheen bouwen de gitaren langzaam lagen van galm en spanning op. De muziek beweegt zich ergens tussen post-rock, indie rock en atmosferische rock. Het zijn geen nummers die onmiddellijk om aandacht schreeuwen. Ze groeien langzaam en vragen de luisteraar om mee te gaan in hun wereld.

Het bekendste nummer van de plaat is zonder twijfel Terra Nova. Hier vertelt de band het verhaal van de noodlottige Zuidpoolexpeditie van Robert Falcon Scott in 1912. Het nummer combineert melancholie met een gevoel van onafwendbaar noodlot. Juist daardoor werd het een van de meest geliefde nummers uit het vroege repertoire van de band. Het werd zelfs als single uitgebracht en zorgde ervoor dat meer muziekliefhebbers de groep ontdekten.

Ook andere nummers zijn gebaseerd op historische gebeurtenissen. No Military Parade verwijst naar ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en de periode na zijn succesvolle poolexpeditie. A Rook House For Bobby behandelt het merkwaardige verhaal van schaakgrootmeester Bobby Fischer en zijn controversiële wedstrijd tegen Boris Spasski in Joegoslavië in 1992. Daarmee liet de band al vroeg zien hoe sterk zij gefascineerd was door historische figuren die op een bepaald moment in hun leven een verkeerde afslag namen of in moeilijke omstandigheden terechtkwamen.

Een ander belangrijk nummer is The Beeching Report. De titel van het album verwijst zelfs naar een regel uit dit lied. Het nummer gaat over de grote hervormingen van het Britse spoorwegnet in de jaren zestig, waarbij veel spoorlijnen werden opgeheven. Voor een band die zichzelf I Like Trains noemt, is dat natuurlijk geen toevallige keuze. Het spoor speelt niet alleen in de naam van de groep een rol, maar ook in de sfeer die hun muziek vaak oproept: reizen, vertrekken, verdwalen en het verstrijken van de tijd.

Naast de historische verhalen zijn er nummers als Stainless Steel, Citizen en The Accident, die vooral bijdragen aan de donkere en soms dreigende sfeer van het album. Vooral Stainless Steel laat horen hoe goed de band spanning kan opbouwen. Het nummer duurt meer dan acht minuten en ontwikkelt zich langzaam, zonder ooit zijn intensiteit te verliezen.

Terugkijkend is Progress Reform misschien wel het fundament waarop de rest van de carrière van I Like Trains werd gebouwd. Veel ideeën die later verder werden uitgewerkt op het debuutalbum Elegies to Lessons Learnt zijn hier al aanwezig: de historische onderwerpen, de sombere sfeer, de langzame opbouw en de diepe emotionele lading. Critici merkten destijds al op dat de band iets bijzonders in handen had. Sommigen vergeleken hun geluid met groepen als Joy Division, Interpol, Mogwai en Godspeed You! Black Emperor, maar tegelijkertijd klonk I Like Trains opvallend eigenzinnig.

Bijna twintig jaar later wordt Progress Reform nog steeds gezien als een van de sterkste vroege uitgaven binnen de Britse post-rock en indierock. Het is een plaat die niet meteen al haar geheimen prijsgeeft. Maar wie de tijd neemt om erin te duiken, ontdekt een band die geschiedenis, melancholie en atmosferische muziek op een unieke manier wist samen te brengen. Daarmee vormde Progress Reform niet alleen het begin van I Like Trains, maar ook het begin van een heel eigen muzikaal universum.

WAARDERING: 8,1