Met het debuutalbum The Scream viel Siouxsie and the Banshees gelijk met de deur in huis. Het was met recht een visitekaartje onder het mom: "Hier zijn we, en we doen het op onze manier." Toen het album in 1978 verscheen, was de punkgolf nog volop in beweging. Veel bands speelden snel, hard en recht voor zijn raap. Siouxsie & The Banshees kozen echter voor een ander pad. Ze hielden de energie van punk vast, maar voegden er spanning, mysterie en een flinke dosis eigenzinnigheid aan toe.

Het blijft een bijzonder verhaal hoe deze plaat tot stand kwam. Nog geen twee jaar eerder had de groep haar eerste optreden gegeven zonder echt te weten waar ze aan begonnen. Er werd meer op enthousiasme dan op techniek gespeeld. Toch zat er iets in die chaos. Siouxsie Sioux had een uitstraling die onmogelijk te negeren was. Samen met bassist Steven Severin vormde ze het hart van de band. Gitarist John McKay en drummer Kenny Morris maakten de bezetting compleet die The Scream zou opnemen.

Wat mij aanspreekt, is dat de band zich niets leek aan te trekken van de verwachtingen. Terwijl veel punkgroepen hun muziek zo eenvoudig mogelijk hielden, bouwden Siouxsie & The Banshees juist een donkere, bijna filmische sfeer op. De gitaar van John McKay klinkt nergens als een gewone rockgitaar. Soms lijkt hij scherpe lijnen door de muziek te trekken, dan weer zweeft hij op de achtergrond alsof hij uit een droom komt. De ritmes van Kenny Morris zijn al net zo eigenzinnig. Hij drumt niet om alleen de maat aan te geven, maar om spanning op te bouwen.

Ook de stem van Siouxsie Sioux maakt indruk. Ze zingt niet op een manier die je onmiddellijk geruststelt. Haar stem klinkt krachtig, koel en soms zelfs een beetje afstandelijk. Toch zit er veel emotie onder de oppervlakte. Ze vertelt haar verhalen zonder overdreven dramatisch te worden. Juist daardoor blijven de teksten boeien.

Het album opent met Pure, een kort en onheilspellend begin. Daarna volgt Jigsaw Feeling, waarin de muziek alle kanten op lijkt te bewegen zonder de controle te verliezen. Het voelt alsof je een onbekende stad binnenloopt waar achter iedere straathoek iets onverwachts kan gebeuren.

Een van de bekendste nummers is natuurlijk Hong Kong Garden. Op het eerste gehoor klinkt het bijna vrolijk, met een aanstekelijk ritme en een opvallende melodie. Toch zit er een serieus verhaal achter. Het nummer werd geschreven nadat Siouxsie zag hoe een Chinese afhaalrestauranthouder werd lastiggevallen door racistische jongeren. Daardoor krijgt het lied meer betekenis dan je misschien eerst vermoedt. Het laat zien dat de band niet alleen met sfeer bezig was, maar ook oog had voor wat er om hen heen gebeurde.

Mijn persoonlijke indruk is dat The Scream vooral sterk is omdat het nergens voorspelbaar wordt. Overground heeft een bijna hypnotiserend karakter en hoort tot mijn favorieten, terwijl Carcass juist een ongemakkelijk gevoel oproept. Helter Skelter, oorspronkelijk van The Beatles, wordt volledig omgebouwd tot iets nieuws. Waar het origineel al stevig was, maakt Siouxsie & The Banshees er een donkere en dreigende uitvoering van die perfect past tussen de eigen nummers.

Switch (De afsluiter op het album zonder de twee bonustracks) is mijn andere favoriet op het album en voelt bijna als een samenvatting van het geheel. Alle ingrediënten komen nog één keer voorbij: de strakke bas, de grillige gitaar, de krachtige zang en de voortdurende spanning. Als de laatste noten wegsterven, blijft er een gevoel hangen dat je iets bijzonders hebt gehoord.

Wat ik mooi vind aan The Scream is dat het album zich niet gemakkelijk laat vangen. De eerste luisterbeurt kan zelfs wat verwarrend zijn. Er zijn weinig eenvoudige refreinen die direct blijven hangen. Maar juist daardoor groeit de plaat. Bij iedere nieuwe luisterbeurt ontdek je weer een klein detail in de gitaar, een bijzondere baslijn of een onverwachte wending in de zang. Dat maakt het een album waar ik steeds weer naar terug kan keren.

De invloed van The Scream bleek achteraf enorm. Veel bands uit de postpunk-, gothic- en alternatieve rockwereld hebben verteld dat juist dit album liet zien dat donkere muziek ook avontuurlijk kon zijn. Zonder The Scream zouden veel latere groepen waarschijnlijk anders hebben geklonken. Dat is misschien wel de grootste verdienste van deze plaat: ze opende deuren zonder dat de band daar zelf veel woorden aan vuil maakte.

Toch voelt The Scream niet als een zwaar of moeilijk kunstwerk. Er zit ook iets speels in. De band durft te experimenteren en lijkt daarbij vooral veel plezier te hebben gehad. Ze volgen geen regels en trekken zich weinig aan van muzikale conventies. Dat maakt het album, ondanks zijn donkere sfeer, verrassend levendig.

Ruim veertig jaar later klinkt The Scream nog altijd fris. Natuurlijk hoor je dat het eind jaren zeventig is opgenomen, maar de ideeën voelen tijdloos. Dat komt doordat Siouxsie & The Banshees niet probeerden een mode te volgen. Ze creëerden hun eigen wereld, vol spanning, schoonheid en mysterie.

Voor mij blijft The Scream een van die debuutalbums die laat horen hoeveel lef een jonge band kan hebben. Niet alles is gemakkelijk, niet alles is meteen toegankelijk, maar juist dat maakt de plaat zo aantrekkelijk. Het is een album dat nieuwsgierig maakt, uitdaagt en beloont. En misschien is dat wel de mooiste eigenschap van goede muziek: dat ze je na al die jaren nog steeds het gevoel kan geven dat er iets nieuws te ontdekken valt.

WAARDERING: 7,2