Sufjan Stevens is zo'n artiest die je niet zomaar op de achtergrond kunt draaien. Zijn muziek vraagt aandacht, maar niet op een opdringerige manier. Het voelt eerder alsof iemand naast je komt zitten en rustig een verhaal begint te vertellen. Soms gaat dat verhaal over een herinnering uit zijn jeugd, soms over geloof, geschiedenis of de natuur. En af en toe lopen werkelijkheid en fantasie zo mooi door elkaar dat je niet meer precies weet waar het ene ophoudt en het andere begint. Juist dat maakt hem al meer dan twintig jaar tot een van de meest bijzondere Amerikaanse singer-songwriters.

Stevens werd in 1975 geboren in Detroit, in de staat Michigan. Hij groeide op in een gezin waarin muziek, spiritualiteit en creativiteit een grote rol speelden. Al jong leerde hij verschillende instrumenten bespelen. Dat bleef niet beperkt tot gitaar of piano. Ook banjo, hobo, fluit, drums en talloze andere instrumenten wist hij zich eigen te maken. Daardoor klinken zijn albums vaak alsof er een compleet orkest meespeelt, terwijl hij veel partijen zelf heeft opgenomen.

Een leuke anekdote is het beroemde verhaal over de vijftig Amerikaanse staten. Rond het begin van deze eeuw liet Stevens doorschemeren dat hij voor elke staat een apart album wilde maken. Dat idee sprak enorm tot de verbeelding. Fans begonnen al voorzichtig te dromen over een muzikale reis door heel Amerika. Uiteindelijk verschenen alleen Michigan en Illinois. Later gaf Stevens lachend toe dat het plan nooit zo serieus bedoeld was als iedereen dacht. Het was deels een speelse gedachte die een eigen leven ging leiden. Toch leverde die grap twee albums op die inmiddels als klassiekers worden beschouwd.

Wat mij vooral aanspreekt, is dat Stevens nooit lijkt te kiezen voor de makkelijkste weg. Toen veel mensen verwachtten dat hij opnieuw rustige folkmuziek zou maken, kwam hij ineens met The Age of Adz. Dat album zat vol elektronische geluiden, vreemde ritmes en onverwachte wendingen. Sommige luisteraars moesten eraan wennen, maar het liet vooral zien dat hij zichzelf artistiek wilde blijven uitdagen. Voor Stevens lijkt nieuwsgierigheid belangrijker dan succes.

Toch is het ingetogen Carrie & Lowell misschien wel zijn meest indrukwekkende werk. Op dat album verwerkt hij het overlijden van zijn moeder. De muziek is klein en breekbaar. Geen grote orkesten of ingewikkelde arrangementen, maar zachte gitaren, piano en een bijna fluisterende zangstem. Juist daardoor komen de emoties hard binnen. Het album laat horen dat verdriet niet altijd schreeuwt. Soms spreekt stilte veel luider dan woorden.

Zijn teksten zijn vaak poëtisch en zitten vol verwijzingen naar de Bijbel, Amerikaanse geschiedenis, literatuur en persoonlijke herinneringen. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar vreemd genoeg voelt zijn muziek zelden afstandelijk. Iedereen kan er iets anders in ontdekken. De een hoort een liefdeslied, de ander een gebed of een herinnering aan vroeger. Stevens legt niet alles uit. Hij laat ruimte voor de luisteraar.

Ook buiten zijn eigen albums zoekt hij graag nieuwe uitdagingen. Hij schreef muziek voor balletvoorstellingen en componeerde het ontroerende nummer Mystery of Love voor de film Call Me by Your Name. Daarmee bereikte hij ineens een veel groter publiek, zonder zijn eigen stijl op te geven. Dat is misschien wel een van zijn grootste kwaliteiten: hij blijft altijd herkenbaar, ongeacht het project waar hij aan werkt.

De afgelopen jaren kreeg Stevens ook persoonlijk veel te verwerken. In 2023 verloor hij zijn partner Evans Richardson. Kort daarna maakte hij bekend dat hij getroffen was door het zeldzame Guillain-Barré-syndroom, waardoor hij tijdelijk niet meer kon lopen en langdurig moest revalideren. Ondanks die zware periode bleef hij hoopvol en richtte hij zich op herstel. Zijn openheid hierover maakte veel indruk op zijn fans.

Wat ik misschien nog wel het mooiste vind aan Sufjan Stevens, is dat hij nooit probeert de luidste artiest in de kamer te zijn. Hij zoekt geen spektakel om het spektakel. Zijn kracht zit juist in kleine details: een onverwachte melodie, een subtiele banjo, een zacht koortje of een paar woorden die nog lang blijven hangen. Zijn muziek nodigt uit om even stil te staan in een wereld die steeds sneller lijkt te draaien.

Misschien is dat wel de reden waarom zijn albums zo goed blijven werken. Ze zijn niet gebonden aan een mode of een trend. Ze vragen geduld, aandacht en een open oor. Wie die tijd neemt, ontdekt een muzikant die steeds opnieuw laat horen dat kwetsbaarheid, verbeelding en eerlijkheid nog altijd een krachtige combinatie vormen. Sufjan Stevens is daardoor veel meer dan alleen een singer-songwriter. Hij is een verhalenverteller die muziek gebruikt om herinneringen, vragen en gevoelens een blijvende plek te geven.

Albums: