Nightwish
Nightwish is zo'n band waarvan ik me goed kan voorstellen dat iemand er per ongeluk tegenaan loopt en daarna denkt: wat is dit eigenlijk? Je hoort zware gitaren, een razendsnelle drummer en daaroverheen een stem die net zo goed in een operagebouw zou passen. Het klinkt als een vreemde combinatie, maar juist daardoor werd Nightwish een van de bekendste bands uit Finland.
Het verhaal begint in 1996. Toetsenist en componist Tuomas Holopainen had het idee om rustige, akoestische muziek te maken. Samen met gitarist Emppu Vuorinen en zangeres Tarja Turunen nam hij een paar nummers op. Al snel bleek dat de krachtige stem van Tarja om meer vroeg dan alleen een kampvuurgitaar. De akoestische plannen verdwenen in een lade en maakten plaats voor stevige metal met een vleugje klassieke muziek. Zo ontstond Nightwish.
Dat klinkt achteraf alsof het allemaal vanzelf ging, maar dat was zeker niet zo. Finland kende in die tijd al veel metalbands, dus opvallen was niet eenvoudig. Toch lukte het Nightwish door iets te doen wat bijna niemand deed. Ze combineerden symfonische muziek, sprookjesachtige teksten en stevige rock. Het resultaat was een geluid dat tegelijk groot, dramatisch en verrassend melodieus klonk.
Hun eerste albums trokken vooral de aandacht van liefhebbers van metal, maar met Oceanborn uit 1998 begon de trein echt te rijden. Fans ontdekten dat metal niet alleen hard hoefde te zijn, maar ook mooi en bijna filmisch kon klinken. Alsof je naar de soundtrack van een fantasiefilm luisterde, terwijl er ondertussen flink werd gerockt.
Wat Nightwish bijzonder maakt, is dat de band nooit bang leek om groot te denken. Waar andere groepen tevreden waren met een goed refrein, bouwde Tuomas complete muzikale landschappen. Een nummer kon rustig beginnen met een piano, daarna uitgroeien tot een orkest, vervolgens een gierende gitaarsolo bevatten en eindigen met een koor. Op papier klinkt dat misschien overdreven, maar vaak valt alles precies op zijn plaats.
Natuurlijk verliep niet alles zonder hobbels. Misschien wel het bekendste hoofdstuk uit de geschiedenis van Nightwish is het vertrek van Tarja Turunen in 2005. Na een concert kreeg zij een open brief waarin de band aankondigde dat de samenwerking stopte. Dat zorgde voor veel discussie onder fans. Sommigen vonden dat Nightwish zonder Tarja nooit meer hetzelfde zou zijn, terwijl anderen nieuwsgierig waren naar wat er nog zou komen.
De band ging verder met Anette Olzon, die een heel andere stem had. Daardoor veranderde ook het geluid. Sommige fans moesten daaraan wennen, maar anderen vonden het juist verfrissend. Het laat zien hoe moeilijk het is om miljoenen muziekliefhebbers tevreden te houden. Iedereen heeft zijn eigen favoriete periode.
Na enkele jaren vertrok ook Anette. Sinds 2012 is Floor Jansen de zangeres van Nightwish. Voor veel fans bleek zij een ideale keuze. Ze kan moeiteloos schakelen tussen krachtige rockzang, heldere hoge noten en zelfs klassieke zang. Daardoor kan de band zowel oude als nieuwe nummers overtuigend spelen. Haar optredens worden vaak geprezen omdat ze techniek combineert met een ontspannen uitstraling.
Een grappige eigenschap van Nightwish is dat de bandleden soms heel serieus lijken, terwijl er achter de schermen genoeg gelachen wordt. Op tournee verschijnen regelmatig foto's waarop de muzikanten spelletjes doen, koffie drinken of elkaar plagen. Dat past misschien niet direct bij de grootse muziek, maar het maakt duidelijk dat ook artiesten die over draken, sterren en eindeloze oceanen zingen gewoon mensen zijn.
De teksten van Nightwish gaan vaak over natuur, geschiedenis, fantasie en de plaats van de mens in het heelal. Tuomas haalt inspiratie uit boeken, films en wetenschap. Daardoor voelen veel nummers aan als kleine verhalen. Je hoeft de teksten niet altijd helemaal te begrijpen om toch meegezogen te worden in de sfeer.
Ook live heeft Nightwish een sterke reputatie opgebouwd. De concerten zijn vaak groots opgezet, met indrukwekkende lichtshows, vuur, projecties en een publiek dat uit volle borst meezingt. Toch draait het uiteindelijk niet alleen om spektakel. Achter al die effecten zitten sterke melodieën en muzikanten die hun instrument uitstekend beheersen.
Wat ik misschien nog het meest bewonder aan Nightwish, is dat de band zich steeds opnieuw durfde uit te vinden. Veel groepen kiezen voor de veilige weg zodra ze succes hebben. Nightwish deed regelmatig het tegenovergestelde. Nieuwe zangeressen, andere muzikale invloeden en steeds ambitieuzere albums zorgden ervoor dat de band bleef groeien. Dat leverde soms kritiek op, maar ook veel bewondering.
Na bijna dertig jaar behoort Nightwish tot de belangrijkste symfonische metalbands ter wereld. Ze bewezen dat klassieke muziek en stevige gitaren elkaar niet in de weg hoeven te zitten. Integendeel: soms versterken juist de grootste tegenstellingen elkaar.
Misschien is dat wel de mooiste les van Nightwish. Goede muziek laat zich niet graag in een hokje stoppen. Soms begint een band met het plan om rustige liedjes te maken, om vervolgens uit te groeien tot een internationaal fenomeen dat concertzalen vult met bombast, emotie en een flinke dosis Finse eigenzinnigheid. Dat is een reis die waarschijnlijk niemand in 1996 had durven voorspellen.