zZz

De meeste bands hebben een gitarist, een bassist, een drummer, een zanger en misschien nog een toetsenist die ergens achter een stapel apparatuur staat. zZz uit Amsterdam dacht daar kennelijk anders over. Waarom zou je een hele band nodig hebben als je met een drumstel, een orgel en voldoende enthousiasme ook een behoorlijke muzikale chaos kunt veroorzaken? Dat moet ongeveer de gedachte zijn geweest van Björn Ottenheim en Daan Schinkel toen ze begin jaren 2000 samen muziek begonnen te maken.

zZz is zo'n band waarvan je bij het horen van de naam al even moet nadenken. Is het een slaapliedje? Een teken dat iemand moe is? Vergeet het maar. De muziek van dit Amsterdamse duo is eerder bedoeld om je wakker te schudden dan om je naar bed te sturen. Hun geluid is rauw, donker, dansbaar en soms behoorlijk onbeschaafd. En juist dat maakt het aantrekkelijk.

Het verhaal begint vrij eenvoudig. Ottenheim neemt plaats achter zijn drumstel en verzorgt de zang, terwijl Schinkel zich uitleeft op een orgel. Dat klinkt misschien als een merkwaardige combinatie, maar het blijkt een uitstekende manier om een eigen geluid te ontwikkelen. Het orgel krijgt bij zZz niet de rol van een keurige begeleider. Het is eerder een wild beest dat voortdurend aan de lijn trekt. De drums houden de boel in beweging en samen ontstaat er muziek die ergens tussen garage rock, psychedelische rock, punk, elektronica en dansmuziek terechtkomt. Je hoeft er geen genrekaart bij te pakken; stilzitten is waarschijnlijk een grotere uitdaging.

De band ontstond in Amsterdam rond 2001 en groeide uit tot een opvallende naam binnen de Nederlandse undergroundscene.

Het eerste album, Sound of zZz, verscheen in 2005 en maakte duidelijk dat het duo niet van plan was zich netjes aan de regels te houden. De muziek klinkt alsof er in een donkere kelder iets is ontstaan dat eigenlijk niet meer naar buiten had mogen komen, maar uiteindelijk toch de vrijheid kreeg om de wereld in te gaan. Dat bedoel ik overigens als compliment. zZz heeft geen behoefte aan gepolijste perfectie. Het mag schuren, zweten en af en toe een beetje ontsporen.

De single ‘Ecstasy’ hielp de band verder op weg. Het nummer kreeg bekendheid doordat het werd gebruikt in de film Phileine zegt sorry en later ook in de televisieserie Skins. Het is een mooi voorbeeld van de manier waarop zZz muziek maakt: direct, hypnotiserend en met een ritme dat je ongemerkt in beweging brengt. Het klinkt niet alsof de muzikanten uitgebreid hebben vergaderd over de vraag hoe ze een luisteraar moeten verleiden. Ze zetten gewoon de muziek aan en laten de rest aan jou over.

Met Running With The Beast uit 2008 werd de internationale belangstelling groter. zZz ging op tournee en stond op podia buiten Nederland. Het duo bleek ook live uitstekend te functioneren. Dat is niet zo vanzelfsprekend, want met slechts twee muzikanten moet je behoorlijk wat ruimte vullen. Bij zZz lijkt dat geen probleem. Het orgel neemt verschillende rollen op zich, de drums zorgen voor een stevige basis en de zang geeft de muziek een extra rauw randje. Het resultaat is een optreden dat waarschijnlijk eerder aanvoelt als een kleine muzikale storm dan als een netjes georganiseerde concertavond.

Ook de naam van de band past bij hun gevoel voor humor. zZz klinkt minimalistisch, bijna kinderlijk, maar de muziek is allesbehalve rustig. Misschien is het juist die tegenstelling die de band zo interessant maakt. Een naam die naar slaap verwijst, terwijl de muziek je eerder uit je stoel jaagt. Je zou bijna denken dat ze hun publiek een beetje voor de gek willen houden.

Na albums als Juggernaut uit 2015 werd het een tijd stiller rondom zZz. Maar helemaal verdwenen waren Björn Ottenheim en Daan Schinkel niet. In 2025 keerde het duo terug met nieuw werk en opnieuw optredens. Een comeback na een lange periode is natuurlijk altijd een beetje spannend. Je vraagt je af of de oude energie nog aanwezig is, of dat de muzikanten inmiddels liever rustig aan doen. Bij zZz lijkt dat laatste niet echt aan de orde.

Wat ik vooral sympathiek vind aan zZz, is dat de band nooit ingewikkeld lijkt te willen doen over zijn bestaan. Twee muzikanten, een paar instrumenten en een flinke dosis lef. Geen uitgebreide bezetting nodig, geen overdaad aan muzikale franje. Gewoon spelen, experimenteren en kijken waar het uitkomt. Dat levert muziek op die misschien niet iedereen aanspreekt, maar wel een eigen gezicht heeft.

zZz is daarmee een mooi voorbeeld van hoe eigenzinnigheid soms belangrijker is dan technische perfectie. De band bewijst dat je met beperkte middelen een groot geluid kunt maken en dat rock-'n-roll niet altijd netjes hoeft te zijn. Soms mag het best een beetje rommelen, kraken en uit de bocht vliegen.

En mocht je de naam zZz tegenkomen en denken dat het tijd is voor een dutje, dan zou ik dat advies voorlopig maar negeren. De kans is groot dat je na een paar minuten juist klaarwakker bent.

De geschiedenis van zZz, hun bijzondere bezetting en hun terugkeer na een lange stilte worden beschreven door onder meer 3voor12, VERA en Boom! Agency.

Albums: