Madrugada
Madrugada komt uit Noorwegen en heeft zijn wortels in het plaatsje Stokmarknes, in het noorden van het land. Daar begonnen de muzikanten in 1993 samen muziek te maken. Aanvankelijk gebeurde dat onder de naam Abbey's Adoption. In 1995 verhuisden ze naar Oslo om meer mogelijkheden te krijgen en zich volledig op hun muzikale toekomst te richten. Uiteindelijk werd de naam Madrugada gekozen. Het woord betekent zoiets als ochtendgloren. Een aardige naam voor een band die muzikaal nogal eens de donkere kant van het bestaan opzoekt.
De belangrijkste gezichten van de oorspronkelijke bezetting waren zanger Sivert Høyem, bassist Frode Jacobsen, gitarist Robert Burås en drummer Jon Lauvland Pettersen. Het viertal ontwikkelde een geluid waarin alternatieve rock, blues, americana en invloeden uit de postpunk op een vanzelfsprekende manier bij elkaar kwamen. Het was geen muziek die zich gemakkelijk in een hokje liet stoppen. Daarvoor had Madrugada te veel verschillende kanten.
In 1999 verscheen het debuutalbum Industrial Silence. Dat bleek meteen een schot in de roos. Het album kreeg in Noorwegen veel aandacht en leverde de groep een Spellemannprijs op. Dat is de belangrijkste Noorse muziekprijs en wordt vaak vergeleken met de Grammy Awards.
Wat mij bij het beluisteren van Madrugada vooral opvalt, is de manier waarop de band spanning weet op te bouwen. De muziek hoeft niet voortdurend hard of uitbundig te zijn om indruk te maken. Soms is een eenvoudige gitaarpartij voldoende, terwijl de stem van Høyem langzaam de ruimte vult. Hij heeft een manier van zingen die zowel krachtig als kwetsbaar klinkt. Een combinatie die niet iedere zanger gegeven is.
Met The Nightly Disease uit 2001 werd de muzikale wereld van de groep nog wat donkerder. Het album kreeg een meer ingetogen karakter, maar verloor daarbij niets van zijn aantrekkingskracht. Een jaar later volgde Grit, waarop de band ook wat meer experimenteerde. Madrugada was duidelijk niet van plan om zichzelf steeds opnieuw te kopiëren.
In 2005 verschenen zowel The Deep End als het livealbum Live at Tralfamadore. Vooral The Deep End bevestigde de grote populariteit van de groep. Ook buiten Noorwegen groeide de belangstelling. Het succes was opmerkelijk voor een band die niet bepaald vrolijke meezingers als handelsmerk had.
Een mooi voorbeeld van hun toegankelijkere kant is Lift Me, een duet met de Noorse zangeres Ane Brun. Het nummer groeide uit tot een grote hit. De combinatie van haar heldere stem en de donkere zang van Høyem werkt uitstekend. Het is zo'n samenwerking waarbij je je afvraagt waarom twee stemmen niet veel vaker bij elkaar worden gebracht.
Het verhaal van Madrugada kreeg in juli 2007 een dramatische wending. Gitarist Robert Burås overleed onverwacht, slechts 31 jaar oud. Zijn overlijden was een enorme klap voor de overige bandleden. De opnamen voor het volgende album waren op dat moment bijna afgerond.
Toch besloten Høyem en Jacobsen het werk voort te zetten. Het resultaat verscheen in 2008 onder de eenvoudige titel Madrugada. Het album kreeg daardoor een bijzondere betekenis. Het was niet alleen een nieuw hoofdstuk, maar ook een laatste muzikale herinnering aan Burås.
Later dat jaar maakte de groep bekend ermee te stoppen. Tijdens een afscheidstournee namen de overgebleven muzikanten afscheid van hun publiek. Daarmee leek het verhaal definitief afgesloten.
Sivert Høyem ging ondertussen verder met zijn solocarrière. Ook Robert Burås had buiten Madrugada zijn eigen muzikale plannen gehad. Met zijn band My Midnight Creeps bracht hij twee albums uit. De afzonderlijke wegen van de muzikanten maakten duidelijk dat hun muzikale leven niet ophield bij het uiteenvallen van Madrugada.
Toch bleek het afscheid niet helemaal definitief. In 2018 besloten Høyem, Jacobsen en drummer Jon Lauvland Pettersen opnieuw samen te spelen. Aanleiding was de twintigste verjaardag van Industrial Silence. De belangstelling voor de reünie was groot en de concerten van 2019 werden bijzonder goed ontvangen.
Wat begon als een terugblik op het verleden, kreeg al snel een vervolg. De drie muzikanten ontdekten dat ze nog steeds plezier hadden in het samenspelen. Bovendien was er voldoende inspiratie om nieuw materiaal te maken.
In 2022 verscheen Chimes at Midnight, het eerste studioalbum sinds veertien jaar. De plaat liet horen dat Madrugada zijn karakter niet was kwijtgeraakt. De muziek klonk misschien wat rijper en ruimer, maar de herkenbare combinatie van melancholie, stevige gitaren en de stem van Høyem bleef overeind.
Wat Madrugada voor mij interessant maakt, is dat de groep nooit afhankelijk is geweest van ingewikkelde muzikale kunstgrepen. De kracht zit vooral in de sfeer, de melodieën en de manier waarop de verschillende instrumenten elkaar aanvullen. Het is muziek die niet voortdurend om aandacht vraagt, maar die je ongemerkt steeds verder naar binnen trekt.
Ook de stem van Sivert Høyem verdient daarbij bijzondere aandacht. Hij beschikt over een donker en herkenbaar geluid dat uitstekend past bij de muziek. Soms klinkt hij bijna nonchalant, op andere momenten zingt hij met een overtuiging die moeilijk te negeren is. Hij hoeft niet iedere noot uit te persen om duidelijk te maken dat een lied hem iets doet.
Madrugada is daarmee een bijzonder hoofdstuk in de Noorse rockgeschiedenis. De band heeft te maken gehad met succes, verlies, afscheid en een onverwachte wedergeboorte. Dat klinkt misschien als een zwaar verhaal, maar de muziek zelf blijft gelukkig het belangrijkste.
Ik vind het mooi dat de overgebleven muzikanten uiteindelijk opnieuw de behoefte voelden om samen muziek te maken. Niet uitsluitend om oude successen nog eens over te doen, maar omdat er kennelijk nog voldoende muzikale ideeën waren.
En misschien is dat wel de grootste verdienste van Madrugada: een band die ondanks alles zijn eigen gezicht heeft behouden. Geen opgepoetste rockhelden, geen overdreven spektakel, maar vier muzikanten die ooit in het noorden van Noorwegen begonnen en een geluid ontwikkelden dat inmiddels ver buiten hun eigen landsgrenzen wordt gewaardeerd.
Eenmaal vertrouwd met de stem van Høyem en de bijzondere sfeer van de muziek, is het moeilijk om Madrugada nog helemaal los te laten.