Yes - The Yes Album (19-02-1971)

Bij Yes begint het voor mij op The Yes Album allemaal wat serieuzer te worden. De band had met de eerste twee platen al laten horen dat er meer mogelijk was dan een gewoon popliedje met een couplet, refrein en een solo. Maar op dit derde album vallen de puzzelstukjes veel beter op hun plaats. De komst van gitarist Steve Howe blijkt daarbij een belangrijke verandering. Hij brengt een andere manier van gitaarspelen mee, met invloeden uit folk, jazz en klassieke muziek, maar zonder dat de rockkant van Yes verloren gaat.

Ik hoor een band die niet langer voorzichtig zoekt, maar steeds meer vertrouwen krijgt in zijn eigen ideeën. Het album klinkt avontuurlijk, soms behoorlijk druk, maar ook verrassend toegankelijk. Dat is misschien wel de grootste kracht: Yes laat de muziek alle kanten op gaan, maar vergeet onderweg niet om mooie melodieën te schrijven.

Het album verscheen in februari 1971 en was de eerste Yes-plaat waarop uitsluitend eigen composities staan. De nummers werden grotendeels geschreven en voorbereid tijdens een verblijf op een boerderij in Devon. Dat hoor ik eigenlijk wel terug in het groepsgevoel. De muzikanten lijken elkaar voortdurend nieuwe ideeën toe te spelen. De muziek is niet simpelweg een verzameling afzonderlijke partijen, maar een gesprek waarin iedereen regelmatig het woord neemt.

Een opener die meteen overtuigt

Yours Is No Disgrace is voor mij een prachtig begin. Het nummer heeft iets trendsettends en klinkt zelfs na al die jaren verrassend fris. De verschillende muzikale ideeën worden op een natuurlijke manier aan elkaar gekoppeld. Steve Howe laat meteen horen dat hij een gitarist is die niet alleen mooie noten speelt, maar ook een eigen karakter aan de muziek geeft. De bas van Chris Squire is ondertussen bijna een instrument op zichzelf. Hij beweegt, duwt en trekt, terwijl Bill Bruford het geheel met zijn speelse drumwerk bij elkaar houdt.

Het nummer is behoorlijk lang, maar ik heb nergens het gevoel dat de band tijd aan het vullen is. Er gebeurt steeds iets nieuws. Een ander ritme, een onverwachte wending of een melodie die ineens blijft hangen. Voor mij is dit een van de hoogtepunten van het album. Een overtuigende negen.

Daarna volgt The Clap, een instrumentaal gitaarstuk van Steve Howe, opgenomen tijdens een optreden in Londen. Ik begrijp het vakmanschap en de vrolijke, bijna folkloristische sfeer, maar als albumtrack vind ik het een wat simpel niemendalletje. Het is aardig om even naar te luisteren, maar het haalt voor mij niet hetzelfde niveau als de opener. Een zes, en dat is vooral jammer omdat het album zo sterk begint.

Ruimte voor avontuur

Met Starship Trooper wordt de muzikale wereld weer een stuk groter. Het nummer bestaat uit verschillende delen en laat goed horen hoe Yes een compositie langzaam kan laten groeien. Het eerste gedeelte is mooi en melodieus, maar soms vind ik de muzikale complexiteit net iets te nadrukkelijk aanwezig. De band lijkt af en toe zoveel ideeën te hebben dat ze allemaal tegelijk aan bod moeten komen.

Toch is het tweede gedeelte, Disillusion, bijzonder fraai. De melodie krijgt daar meer ruimte en ik merk dat ik me gemakkelijker laat meeslepen. Het slotdeel, Würm, bouwt vervolgens langzaam op naar een indrukwekkende finale. De gitaar krijgt steeds meer gewicht en de muziek ontwikkelt zich zonder haast. Het is een nummer dat bij iedere luisterbeurt weer iets nieuws laat horen. Een mooie acht.

I've Seen All Good People vind ik vervolgens een fantastische compositie. Het begint met Your Move, waarin de akoestische gitaar en de zang een bijna intieme sfeer creëren. Jon Anderson zingt met zijn herkenbare hoge stem, die soms lijkt te zweven boven de instrumenten. De overgang naar All Good People is heerlijk. Plotseling komt er meer vaart in de muziek en ontstaat er een stevige, ritmische rockpassage.

De combinatie van de twee delen werkt uitstekend. Het nummer is niet alleen technisch interessant, maar heeft ook een melodie die gemakkelijk in mijn hoofd blijft hangen. Dit is Yes op zijn best: ingewikkeld genoeg om interessant te blijven, maar tegelijkertijd heerlijk om gewoon mee te luisteren. Een overtuigende negen.

Even op adem komen

A Venture is een klein rustpunt op de plaat. Het nummer is eenvoudiger opgebouwd en heeft een prettige melodie. Ik vind het niet bijzonder indrukwekkend, maar juist die bescheidenheid heeft zijn charme. Na de grotere muzikale avonturen van de voorgaande nummers is het aangenaam om even niet voortdurend op allerlei muzikale veranderingen te hoeven letten. Een zeven.

De afsluiter Perpetual Change brengt Yes weer in de volle breedte. Het nummer heeft mooie melodieën, een stevig ritme en volop afwisseling. Chris Squire laat zijn basgitaar opnieuw alle kanten op bewegen en Bill Bruford speelt alsof hij voortdurend kleine verrassingen achter de hand heeft. De verschillende onderdelen sluiten mooi op elkaar aan, al vind ik het soms wat druk aandoen. Het is een nummer waarbij ik niet altijd weet waar ik precies mijn aandacht moet leggen. Toch overheerst het plezier. Er zijn voldoende melodische momenten om de compositie overeind te houden en het geheel eindigt op een manier die goed past bij het album. Een acht.

Een album dat de deur openzet

Wanneer ik The Yes Album helemaal heb beluisterd, blijft vooral het gevoel hangen dat Yes hier een belangrijke stap heeft gezet. De band klinkt zelfverzekerder, avontuurlijker en heeft een duidelijker eigen gezicht gekregen. Steve Howe speelt daarbij een grote rol, maar het is vooral de combinatie van de vijf muzikanten die deze plaat bijzonder maakt. De zang, de gitaren, de keyboards, de bas en de drums staan voortdurend met elkaar in verbinding.

Ik vind het album niet op ieder moment even sterk. Soms wordt de muziek wat ingewikkeld en is het alsof de band liever nog een extra muzikale bocht neemt dan gewoon even lekker door te spelen. Maar dat hoort ook bij de charme. Yes wil hier duidelijk niet op veilig spelen.

De plaat is bovendien een belangrijke voorloper van wat de band later op Fragile en Close to the Edge verder zou ontwikkelen. De basis voor die grotere muzikale avonturen ligt hier al duidelijk aanwezig. Tegelijkertijd blijft The Yes Album prettig menselijk. Er zijn genoeg herkenbare melodieën, speelse momenten en eenvoudige passages om het geheel niet te zwaar te maken.

Voor mij is dit een album waarop Yes laat zien dat progressieve rock niet alleen ingewikkeld hoeft te zijn, maar ook verrassend, melodieus en plezierig kan blijven. Vooral Yours Is No Disgrace en I've Seen All Good People zijn nummers die ik zonder moeite opnieuw opzet. En wanneer Steve Howe zijn gitaar laat spreken, begrijp ik steeds weer waarom zijn komst zo'n verschil maakte.

The Yes Album is daarmee een plaat die de toekomst van Yes aankondigt, maar ondertussen ook gewoon een heerlijk album blijft om naar te luisteren. Een positieve kennismaking met een band die duidelijk nog veel meer in petto heeft.

Mijn oordeel: een sterk, avontuurlijk en melodieus album, met twee absolute uitschieters en een paar momenten waarop de band zichzelf iets te enthousiast voorbijloopt. 🎸

WAARDERING:  7,8